Publieke samenvattingen fase 1 Innovation Impact Challenge: Biobased bouwmaterialen van Nederlandse bodem

Deze Impact Innovation Challenge is gericht op de verwerking van biogrondstoffen en plantaardige reststromen tot kansrijke (onderdelen voor) bouwmaterialen. Ze moeten binnen 2 tot 3 jaar in de bouw toepasbaar zijn én op te schalen zijn. De ondernemer moet hierbij aantonen dat de innovatie daadwerkelijk vernieuwend is en concreet aangeven op welke bestaande product-markt combinatie de focus zal zijn. 10 ondernemers zijn gestart om de haalbaarheid te onderzoeken van hun innovaties die kunnen bijdragen aan de ontwikkeling en productie van biobased bouwmaterialen uit hernieuwbare biogrondstoffen en plantaardige reststromen. De ondernemers krijgen ongeveer 6 maanden de tijd en een budget van maximaal € 30.000 per ondernemer om hun onderzoek uit te voeren en een plan te schrijven voor een vervolgtraject. De 10 winnende partijen en hun projecten: Studio Tjeerd Veenhoven - Biobased asfalt met duurzaam gewonnen lignine van Nederlandse gewassen Het project ontwikkelt een biobased alternatief voor bitumen in asfalt door de koolstofrijke stof lignine te winnen uit Nederlandse vezelgewassen zoals miscanthus en hennephout. Via een milieuvriendelijk schimmelproces wordt lignine geïsoleerd, wat bijdraagt aan CO-reductie, circulaire materiaalstromen en minder afhankelijkheid van fossiele grondstoffen. De eerste laboratoriumresultaten zijn positief en een proefsample asfalt wordt in het najaar van 2026 gepresenteerd. Het project stimuleert samenwerking tussen landbouw, wetenschap en infrastructuur, en biedt economisch perspectief op lokale, schaalbare productie. Hiermee sluit het aan bij nationale doelen voor biobased bouwen en duurzame infrastructuur. SAM Panels B.V. - SAM Medium De panelen die SAM Panels B.V. doorgaans produceert hebben een dichtheid van circa 950 kilogram / m3 en zijn standaard 2,5 mm dik. Dit heeft naast de voordelen ook nadelen in de verwerking. De SAM Medium is een nieuw product met een densiteit van circa 700 kilogram / m3 en een dikte vanaf 10 mm. De uitdagingen zijn om dit product te maken met uitsluitend water, druk en warmte. Deze innovatie is nodig om qua dichtheid en dikte van het materiaal dichter bij standaarden te komen die doorgaans in de bouw worden gebruikt. Hierdoor zal de acceptatie toenemen en de schaal sneller vergroten. Impershield Europe B.V. - Dutchboard: Biobased gipsplaatvervanger van Nederlandse bodem Samen met partners ontwikkelt Impershield een biobased gipsplaatvervanger voor de bouwsector. Door hars uit Nederlandse en/of Europese naaldbomen te gebruiken als basis voor de binder voor de vezelplaten, werken we toe naar een korte en lokale keten, lage kosten en leverbetrouwbaarheid. Het project onderzoekt de geschiktheid van lokale hars uit reststromen van bossen in combinatie met natuurlijke vezels zoals riet, miscanthus, hennepstro en lisdodde. Het doel is een duurzaam, economisch haalbaar alternatief voor traditionele gipsplaten, met minimaal brandklasse B. De innovatie draagt bij aan een lagere milieubelasting en een grotere marktpotentie voor biobased bouwmaterialen. PaperSteel B.V. - Totaal-verwaarding van populierenhout tot hoogwaardige bouwmaterialen Door opnieuw na te denken over hoe constructies worden opgebouwd, heeft PaperSteel een manier ontdekt om natuurlijke vezels te richten en te verbinden met de moleculen die van nature al in hout aanwezig zijn. Nederland staat bekend om zijn klompen en lucifers, beide gemaakt van populierenhout. Helaas verdwijnt ruim 60 procent van dat hout direct in de ovens voor energieopwekking. PaperSteel geeft dit laagwaardige populierenhout een tweede leven door het om te zetten in een hoogwaardig constructiemateriaal dat sterker is dan staal. Het huidige concept staat, maar procesoptimalisatie en het opwaarderen van proces reststromen in het kader van totaal-verwaarding vergen nog verdere ontwikkeling. In dit project gaan ze dat onderzoeken. ORINEO - Hernieuwbare en veilige geveloplossingen op basis van biocomposieten Gebouwen beschermen tegen wind, regen en brand. Gebouwen met nieuwe materialen gemaakt van hernieuwbare grondstoffen, lokaal verkrijgbaar en met een natuurlijke uitstraling kunnen dit ook. Hoe? Met gevelplaten gemaakt van 100% natuurlijke composieten met wol, hennep, vlas, miscanthus als vezelversteking, eierschalen als functionele brandvertragende vulstof en OriBond als 100% plantaardig bindmiddel. Voor deze nieuwe materialen gebruiken ze alleen veilige ingrediënten, veilig voor mens (productiepersoneel, bouwvakkers, bewoners en gebruikers van de panden) en milieu, omdat de gebruikte grondstoffen niet giftig voor mens en natuur zijn en afbreekbaar in het milieu. Orineo maakt unieke oplossingen met een lage CO2 voetafdruk, volledig van hernieuwbare grondstoffen en vrij van giftige componenten. Carbon Crops B.V. - PlantPrinter: Automatisering van kalkhennep gevelproductie Carbon Crops ontwikkelt een geautomatiseerd productieproces voor prefab (voorgefabriceerde) gevelelementen van kalkhennep. Kalkhennep is een biobased, CO2-negatief en herbruikbaar alternatief voor betongevels in industrieel bedrijfsvastgoed. Ook is het een ruimtelijk hoogwaardig alternatief voor de conventionele rechthoekige gebouwen die zorgen dat het Nederlandse landschap vol staat met blokkendozen. Dit haalbaarheidsonderzoek onderzoekt of de beoogde digitale productie technisch, economisch en ketenmatig haalbaar is. Quooker, Group A architects en diverse projectontwikkelaars onderstrepen in intentieverklaringen de beperkingen van prefab beton en de relevantie van deze innovatie. Met keten- en kennispartijen testen zij prototypes, bereiden ze certificering voor en verkennen ze de markt. Het resultaat vormt de basis voor een eerste full-scale productiemachine en pilotproject. Insentus - CleanHemp: Van PFAS-vervuilde bodem naar groene bouwmaterialen PFAS-vervuiling bedreigt 90.000 hectare Nederlandse landbouwgrond. Afgraven kost honderden miljoenen euro's en vernietigt de bodem. Insentus ontwikkelt een duurzaam alternatief: industriële hennep dat PFAS opneemt in bladeren en bloemen, terwijl de stengels schoon blijven. De schone stengels worden grondstof voor isolatiematerialen en andere biobased bouwmaterialen. De vervuilde plantendelen worden veilig verwerkt. Dit haalbaarheidsonderzoek bepaalt welke verwerkingstechnologie het beste werkt en of de oplossing kosteneffectief is. Resultaat: schone grond voor boeren, betaalbare sanering voor overheden, en duurzame bouwmaterialen die CO₂ vastleggen. Biobound B.V. - Miscanthus Innovation eXperiment 15% Bio Bound onderzoekt of beton voor betonstraatstenen, trottoirbanden, grasbetontegels en trottoirtegels meer biobased materiaal kan bevatten. Ze willen het aandeel miscanthusgras verhogen van 5 % naar 15 %, zonder verlies aan sterkte of kwaliteit. Zo daalt de milieu-impact en blijft het materiaal aan het einde van de levensduur recyclebaar. In deze haalbaarheidsfase testen ze korrelgrootte, bindmiddelen en uitharding. Ook bekijken ze hoe recycling het beste kan plaatsvinden. Samen met Nederlandse telers en betonproducenten werken ze toe naar een receptuur die na deze fase klaar is voor praktijkproeven. Blueblocks B.V. - SeaWood Ceiling – Dubbele bioraffinage van tomatenloof voor circulaire plafondplaten SeaWood Ceiling is een biobased plafondplaat uit reststromen van tomatenloof en zeewier. De vezels worden via een milde, groene bioraffinage zó bewerkt dat ze een zelfbindende massa vormen. Hierdoor kan Blueblocks B.V. de platen onder lage druk en temperatuur produceren met lage uitstoot. De belangrijkste uitdaging ligt in het stabiliseren van tomatenloofvezels bij opschaling. Dit project voert met de tomatenvezels een dubbele milde raffinage uit, die de de vezels structureel stabiliseert en een nutriëntenfractie als tweede product oplevert. Zo ontstaat een licht, gezond en circulair bouwmateriaal dat ecologische winst koppelt aan economische haalbaarheid en bijdraagt aan de opschaling van biobased bouwmaterialen van Nederlandse bodem. Plegt-Vos Bouwgroep B.V. – AgroTaktFillFibers Het project AgroTaktFillFibers (ATFF) onderzoekt de haalbaarheid van het industrieel vullen van prefab gebouwcomponenten met agrobased vezels (zoals hennep, vlas, miscanthus of stro) in plaats van minerale wol. Doel is een biobased alternatief te ontwikkelen dat past binnen bestaande wanddiktes, industriële productiesnelheden en prestatie-eisen. Het project in fase 1 richt zich op het aantonen van de technische en economische haalbaarheid. Het resultaat van fase 1 moet leiden tot een plan voor fase 2. Daarin otnwikkelen zij agrobased vezelisolatie, vultoepassing en prestatievalidatie en testen zij dit in industriële praktijkomgevingen.